02166010017
09121772952
09120729724

تاریخچه شیشه

10 / 10
از 1 کاربر
بازگشت به لیست مقالات » | شنبه 11 آبان 1398 در ساعت 57 : 12 دقیقه | نظرات کاربران ( 0 )

شیشه گری و هنرهای مرتبط با شیشه

شیشه، عجیب ترین ماده ای است که بشر با آن آشنا شده است و به همین دلیل برخی از صاحب نظران معتقدند که شیشه به عنوان «مایع فوق تبرید شده» چهارمین حالت ماده - در کنار سه حالت دیگری یعنی جامد، مایع، گاز- نام پذیرد. چرا که هیج ماده دیگر نیست که به این سه حالت دیگر یعنی جامد، مایع، گاز- نام پذیرد. چراکه هیچ ماده دیگری نیست که به این اندازه قوی یا به این اندازه ضعیف، تا این حد زیبا و در عین حال این قدر کاربرد داشته باشد. شیشه، مایعی است مذاب که بدون آن که متبلور شود سرد و سخت است و جسمی است شفاف و شکننده که از ذوب کردن شن و آهک و مواد دیگر در کوره‌های مخصوص به شکل ‌ها و اندازه‌های مختلف ساخته می شود. ماده‌ی اولیه‌ی آن «سلیس» (SiO2) است که چون برای ذوب شدن به درجه‌ی حرارت زیادی در حدود ۱۷۲۴ درجه‌ی سانتیگراد - احتیاج دارد از مواد گداز آور برای پایین آوردن درجه‌ی حرارت آن و منجمله از شیشه خرده استفاده می شود و البته برای تهیه‌ی انواع شیشه‌های رنگی باید از اکسیدهای فلزی هم به اندازه لازم در ترکیبات مورد نظر بهره گرفت.

پیشینه

سالی‌های پایانی عصر حجر - بین ۴ تا ۶ هزار سال ق . م - که به «عصر حجر. صیقلی» معروف است دوران تراش و صیقل سنگ بوده است و در همین دوره در مناطقی چون «سیسیل» و «ساردنی» که دارای معادن زیادی از سنگ شیشه «اَبسیدین» (Obsidan) بود، تراش و صیقل سنگ شیشه نیز کاملا رواج داشت و حتی فروش قطعات زیبای تراش و صیقل خورده سنگ شیشه به صورت یک تجارت پرسود درآمده بود. قدیمی ترین ردیابی که از شیشه‌های طبیعی صیقل یافته به دست آمده است به سال ۳۵۰۰ ق. م می رسد. این قطعه در قبری در «تبس» (Thebes) در سواحل رود نیل پیدا شده است و ابعاد آن حدود ۵/۵ × ۹ میلیمتر است. وجود قطعات بسیار نادری از شیشه مربوط به سالهای ۲۶۰۰ ق.م نشان دهنده‌ی تهیه‌ی شیشه از ذوب سنگ‌های سیلیسی است. خصوصاً یک میله‌ی کوچک سبز رنگ شیشه ای که از منطقه‌ی «اشنون» (ESHNUNNA) در «بابل» به دست آمده، مؤید این تاریخ تقریبی است. همچنین در «اریدو» (ERIDU) در دلتای فرات، شیشه به صورت مهره تزیینی به دست آمده که متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد است. قدیمی ترین کارگاه شیشه گری که تاکنون کشف شده است در مصر قرار داشته و متعلق به اواخر هزاره دوم قبل از میلاد است. بر اساس مستندات موجود «تل العماره» - محل اقامت آخناتون فرعون مصر که در سال‌های ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۹ ق. م بر مصر حکومت می کرد - از مراکز فعال شیشه سازی مصر بوده است و این مرکز شیشه گری برای نخستین بار در تاریخ موفق به ساخت شیشه‌های کاملاً شفاف شده است. ابداع روش دَم توسط شیشه گران سوری - احتمالا در شهر صیدون - در اوایل قرن - نخست میلادی صورت گرفته است که در آن زمان سوریه جزیی از امپراتوری روم محسوب می شد و قدیمی ترین شیشه‌هایی که به روش دَم  به دست آمده است، امضاء و نام شیشه گران سوری را داراست.

مهره‌های به دست آمده از «قلعه‌ی کوتی» - در منطقه‌ی دیلمان – حکایت گر آن است.

که حداقل در هزاره‌ی اول ق. م مهره و منجوق شیشه ای در ایران ساخته میشده است. کاوش‌های باستان شناسی، استفاده از ظروف شیشه ای در حوالی سالهای ۱۱۰۰ تا ۱۲0۰ ق. م در ایران را ثابت می کند. براساس قراین موجود به طور قطع در دوره‌ی اشکانی، شیشه‌های دست ساز در ایران ساخته شده و در دوره‌ی ساسانی شیشه گران ایرانی از آخرین دستاوردهای تکنیکی در ساخت به «روش دم» و نیز در تراش شیشه برخوردار بوده اند ظروف شیشه ای در اوایل دوره‌ی اسلامی بیشتر شامل بطری، قوری، گلدان و فنجان است که برای رفع نیازهای زندگی روزمره ساخته می شود و برخی برای نگاهداری روغن و عطر به کار می رفت . انواع این ظروف که به شکل و اندازه‌های مختلف ساخته می شد، به قدری زیاد است که ذکر آنها میسر نیست و اغلب آنها متعلق به قرون هشتم و نهم میلادی و بدون تزیین است. یکی دیگر از فنون مرتبط با شیشه در دوران اسلامی، حکاکی یا برش روی شیشه به وسیله‌ی دست یا چرخ است. روی بعضی از ظروف شیشه ای قرن نهم میلادی که در سامره و ایران پیدا شده حکاکی‌های عالی از صورت انسان وجود دارد. در این خصوص از قطعاتی که توسط هیئت اکتشافی موزه‌ی متروپولیتن در نیشابور به دست آمده است - از جمله قسمتی از یک ظرف آبی رنگ که روی آن اشکال و طرح‌های هندسی نقش شده است - را می توان نام برد .کشف قالب مصنوعی ساخت ظروف شیشه ای در نیشابور ثابت می کند که در این منطقه ظروف شیشه ای ساخته میشده و دو نوع ظرف مخصوص عطر نیز که هم اکنون در موزه‌ی متروپولیتن موجود است از جمله‌ی همین محصولات است. زمان غزنویان و دوران سلجوقی را می توان نخستین دوران شکوفایی بلورسازی بعد از اسلام در ایران نامید و نیشابور و گرگان را مراکز عمده‌ی تولید بلور در این دوران دانست.

آثار جالبی از شیشه‌های دوره‌ی سلجوقی مربوط به نیشابور را می توان در موزه‌ی آبگینه و سفالینه مشاهده کرد.

روش‌های تزیین مختلفی نیز برای زینت بخشیدن به شیشه در دوره‌ی سلجوقی، مرسوم و متداول بوده است که از آن جمله میتوان به «روش مینایی»، «روش نقاشی سرد» و - زرین بام اشاره داشت. شیشه گری در ایران، با هجوم مغول ‌ها به کشورمان دچار رکود شد. و هنرمندان بلورساز ایرانی به سوی غرب مهاجرت کردند و در نتیجه فعالیت در این رشته به مدت یک قرن و نیم مسکوت ماند. این وقفه در نیمه‌ی دوم قرن ۱۴ میلادی توسط تیمور گورکانی با کوچاندن بلورسازان دمشق و حلب به سمرقند و از آنجا به ری، ساوه و همدان شکسته شد و هنر شیشه گری دوباره رونق یافت. با روی کار آمدن صفویان، بلورسازی ایران - طی قرون ۱۰ و ۱۱ ه. ق - همچون سایر هنرهای سنتی، مورد توجه خاص قرار گرفت و در زمان شاه عباس دوم و به دستور وی بلورسازان ونیزی به ایران آمدند. تا به آموزش شیشه گران ایرانی در کارگاه‌های مختلف شیشه گری اصفهان و شیراز بپردازند و در پی این اقدام بر کیفیت تولیدات افزوده شد.

در دوره‌ی صفویه، هنرمندان شیشه گر آن دوران صرف نظر از به کار گرفتن انواع روش‌های تزیینی شناخته شده چون قالب، تراش و افزودن نوار، هنر نقاشی را نیز به یاری طلبیدند و آثار باشکوهی را در عرصه‌ی هنر شیشه گری پدید آوردند. در دوره‌ی صفویه شیراز مهمترین مرکز ساخت و تولید شیشه بوده است. پس از دوره‌ی صفویه، شاهد رکود تدریجی شیشه گری در ایران هستیم. اگرچه در زمان صدرات امیرکبیر، کارگاه‌های بزرگی در اطراف پایتخت و شهرهای بزرگ شیراز و اصفهان بنا شد و با استخدام استادکاران ایتالیایی و به خدمت گرفتن فناوری پیشرفته، فعالیت گسترده‌ی بلورسازی در ایران دوباره رواج یافت، ولی دیری نپایید که بر اثر مسایل مختلف و بی توجهی مجدد شالوده‌ی کارگاه ‌ها و کارخانجات بلورسازی دستی یاد شده از هم پاشید در دوره‌ی پهلوی، با استخدام چند استادکار آلمانی برای تعلیم بلورسازی و چند استاد کار ایتالیایی برای آموزش تراش روی شیشه در تهران اقداماتی به عمل آمد، ولی رونق شیشه گری و بلورسازی میسر نشد. رکود شیشه گری در ایران همچنان ادامه یافت ولی در طی توجه نسبی سازمان صنایع دستی ایران به شیشه گری کارگاه‌های متعددی در شهر تهران دایر شد. و شیشه گری و رشته‌های مرتبط با آن چون تراش و نقاشی روی شیشه تا حدودی رونق گرفت.ظرف سه دهه‌ی اخیر بار دیگر شاهد رونق نسبی شیشه گری در شهر تهران که در واقع مهمترین مرکز شیشه گری ایران است بوده ایم.

که می تواند فراز جدید و شاهد نقطه عطفی در صنعت شیشه دست ساز ایران به حساب آید در حال حاضر حدود ۳۵ کارگاه صرفاً تولید کننده‌ی شیشه دست ساز فقط در شهر تهران به کار تولید انواع و اقسام محصولات شیشه ای می پردازند. اما شیشه گری و در حد تولید قرابه، کوپ و شیشه‌های ویژه‌ی نگهداری آبلیمو، گلاب و عرقیات سنتی در شهرهایی نظیر میمند و قمصر هم دایر است. کارگاه‌های شیشه گری در ایران تقریبا ساختمانی متحدالشکل دارد و غالباً از ساختمانی با سقف بلند و پنجره‌های بزرگ رو به روی هم تشکیل شده و طوری ساخته شده که بر اثر جریان هوا هوای گرم ناشی از کار کردن کوره ‌ها به آسانی می تواند از محوطه‌ی آن خارج شود.

عنوان نظر :
نام شما :
ایمیل :
آموزش نصب درب برقی شیشه ای

آموزش نصب درب برقی شیشه ای

من در زیر یک سری پیش نیاز که هر نصاب درب اتوماتیک شیشه ای، کرکره برقی، جک پارکینگی باید بداند و ان ...
تاریخچه شیشه

تاریخچه شیشه

شیشه گری و هنرهای مرتبط با شیشه شیشه، عجیب ترین ماده ای است که بشر با آن آشنا شده است و به همین دلی ...
آشنایی با کلیه قطعات اپراتور درب اتوماتیک 2

آشنایی با کلیه قطعات اپراتور درب اتوماتیک 2

ریل و کاور درب برقی شیشه ای کشویی : کلیه متعلغات روی ریل اصلی نصب می شود ودر نهایت کاور روی ریل ...
آشنایی با کلیه قطعات اپراتور درب اتوماتیک شیشه ای سکوریت

آشنایی با کلیه قطعات اپراتور درب اتوماتیک شیشه ای سکوریت

1-موتور درب برقی: موتور به صورت چپ یا راست گرد عمل می کند و با این نوع کارکرد، تسمه را به حرکت ...
اپراتور درب شیشه ای اتوماتیک

اپراتور درب شیشه ای اتوماتیک

درب شیشه ای اتوماتیک یکی از گزینه هایی است که زیبایی و جلوه ی خاصی به نما می بخشد و در هر مکانی قابل ...